Logotipo gipuzkoakultura
2018ko ekainak 19, asteartea

Oñatiko unibertsitatearen Kaperako Errataula

Historia eta zaharberritzea
Aurkibidea ikusi
OÑATIKO UNIBERTSITATEKO ERRETULAREN
AZTERKETA HISTORIKO-ARTISTIKOA

Pedro Echeverria
  1. TESTUINGURU HISTORIKOA
    1. Avilako apezpikua, mezenas eta aholkulari
    2. Pietatearen erretaulari buruzko datu berriak
  2. SANCTI SPIRITUS IKASTETXEKO KAPERAKO ERRETAULA
    1. Dokumentu genesia. Egileak
    2. Traza, egitura eta apaindura. Erretaularen originaltasuna
    3. Estilo kontuak. Espresibismo eta manierismo juniarra
    4. Programa sakratua. Debozioak eta asmoak
    5. Errepertorio profanoa. Zaharkinak, groteskoak, bestioiak eta zaldiak
    6. Erromatar erako polikromia. Lehenbiziko groteskoak
OÑATIKO UNIBERTSITATEKO ERRETAULA ZAHARBERRITZEKO PROZESUA
Xabier Martiarena

Sarrera
ESKU-HARTZEA
  1. ERRETAULA EGITEKO TEKNIKA
    1. Arkitektura eskema
    2. Euskarria
      1. Egitura
      2. Eszenak
      3. Eskulturak
      4. Taulamenduak, kolomak, pilastrak eta horma-konkak
    3. Euskarriaren prestakuntza
      1. Oihala eta iztupa
      2. Prestakina
      3. Bola
    4. Polikromia edo geruza piktorikoa
      1. Urreztatua
        1. Ur-urreztaketa
        2. Urreztatzeko nahastura-berniza
      2. Zilarreztatzea
      3. Bismutoa
      4. Estofatua
        1. Urre gaineko esgrafiatua
        2. “Pintzeladura” edo urre gainean pintzelez eginiko pintura
        3. Zilar gaineko esgrafiatua
        4. Zilar gardendua
    5. Koloreak
      1. Kolore gardenak
      2. Kolore opakoak
      3. Haragi-koloreak
    6. Beste apaindura teknika batzuk
  2. ERRETAULAREN KONTSERBAZIO EGOERA
    1. Euskarria
      1. Xilofagoen erasoa
      2. Egitura
      3. Araldit
      4. Eszenen eta eskulturen egitura
      5. Iztupa
      6. Prestakina
      7. Aldaketak
    2. Polikromia
      1. Alderdi orokorrak
      2. Kolore opakoak
        1. Zuria
        2. Azurita
        3. Gorria
      3. Haragi-koloreak
      4. Urreztatua
      5. Zilarra
      6. Zilar gaineko gardenduak
        1. Laka gorria
        2. Anbar-marroia
        3. Berdea
      7. Bismutoa
      8. Zigilatuak
      9. Alterazioak
  3. ESKU-HARTZEA
    1. Euskarria
      1. Araldit
      2. Intsektuak akabatzea
      3. Egitura arkitektonikoaren berreraikuntza
    2. Polikromia
      1. Kolorea finkatzea
      2. Garbiketa
      3. Iztukatua
      4. Berregite kromatikoa
      5. Urrea birjartzea
    3. PDF: Erretaularen ezaugarri teknikoak
  4. ANALISI KIMIKOA
  5. GRAFIKOAK
    1. Erretaularen neurri orokorrak
    2. Zilarraren kokapena
    3. Zigilatuen kokapena
    4. Erretaula osatzerakoan erabilitako egurrak
    5. Estaien garapena
    6. Frisoetako erliebeen irudikapena
    7. Kontserbazio-egoeren eta erabilitako tekniken adibideak
    8. Hainbat zigilatu-ereduen kokapena
    9. Irudien jantzietan erabilitako zigilatu-eredu desberdinak
    10. Erretaularen horma-konken hondoetan eta irudien jantzietan erabilitako urre gaineko apaindura esgrafiatuak
    11. Erretaularen horma-konken hondoetan eta irudien jantzietan erabilitako zilar gaineko apaindura esgrafiatuak
    12. Erretaularen horma-konken hondoetan eta irudien jantzietan erabilitako metalezko xafla gaineko motiboak, pintzelez eginak

I. Erretaula egiteko teknika


4. Polikromia edo geruza piktorikoa

4.3 Bismutoa (Purpurina)

Irudietako batzuetan badira altzairuaren edo zilarraren kolorea duten elementu adierazgarri batzuk, hala nola: panpalina, ezpata, trabukoa, arrosarioak eta makuluak. Analisien arabera, elementu hauek guztiak ez daude zilarrez eginda, batzuk bismutoz margotuta daude eta —gaur egungo purpurinekin aldera genezake bismutoa, duen metal kolorea dela eta—. Bismutoaren erabilpen hau nahikoa ezohikoa dela esan genezake, ez baitugu, gaur egun arte behintzat, garai hartan erabili izanaren inolako berririk. Bismutoa erabili izen den elementuak honako hauek dira: San Antonen panpalina, Jakinduriaren trabukoa eta kaskoa eta Justiziaren ezpata; arrosarioak eta makuluak zilarreztatuta daude. Bismutoa antzina-antzinatik ezagutzen zen, baina XVIII. mendearen erdialdera arte, orduan isolatu baitzuten, nahastu egiten zuten berun, eztainu eta zinkarekin. Kimikoki ohiko metal bat da (erdi-metal bat), eta erraz erreakzionatzen du azido nitrikoarekin; azido klorhidrikoak eta sulfurikoak oso motel erasotzen diote, eta azkeneko honekin SO2 ematen du. Francisco de Orellanak bere Tratado sobre barnices y charoles lanean13 bismutoaren erabileraz hitz egiten digu, zilarreztatzeko teknika gisa. Era berean, Enriqueta González-Alonso Martínezek bere Tratado del dorado, plateado y su policromía lanean14 “plata musiva” deitzen dio, eta beste formula bat jartzen du Hiscox and Hopinks-en ahoan.

Bismutoa:San Antonen panpalina.Bismutoa:San Antonen panpalina.
Bismutoa: Bismutoaren estratigrafia (prest., bola, zuria, bismutoa). Bismutoa: Bismutoaren estratigrafia (prest., bola, zuria, bismutoa).

13 ORELLANA, Francisco de: Tratado de Barnices y charoles. Enmendado y añadido en esta segunda impresión de muchas curiosidades y aumentado al fin con otro de miniatura para aprender fácilmente a pintar sin maestro; y secreto para hacer los mejores colores, el oro bruñido y en conchas“. Traduc. del frances al castellano. Edic. con privilegio, Imprenta Joseph García, Valencia, Pl. de Calatrava (1755). 87. or. “Bismutoa losa gainean xehatuko duzu, eta ur askorekin garbituko, hau garbi-garbi
atera arte; larruzatizko kola, edo pergaminozkoa, kola eman ostean, bismutoa oso suabe emango duzu finkatzailerik gabe, ez dadila egon ez oso lodi ez oso arin. Bismutoa eman aurretik, pieza txartatu egingo duzu, eta gero berriro leundu, paper orri baten azpian jarrita; eta ondo egiten baduzu, zilar mazizozko zati bat aterako duzu”.

14 GONZÁLEZ-ALONSO MARTÍNEZ, Enriqueta: Tratado del dorado, plateado y su policromía. Tecnología, conservación y restauración. Unibertsitate Politeknikoa. Valentzia. 2. argital. 1997. 139. or. 139.


Licencia Creative Commons. Pulse aquí para leerla
2009 Kultura, Gazteria eta Kirol Departamentua - Gipuzkoako Foru Aldundia
Para conectar con nosotros mediante skype pulse aquí
Logotipo Gipuzkoa.net. Pulsar para ir a la página de Gipuzkoa.net